سوخت های فسیلی نظیر بنزین و گازوئیل از زمان کشف تاکنون بخش عمده ای از انرژی مورد نیاز دنیا را تامین کرده اند، اما همواره به دلیل وجود گوگرد چالشی اساسی به همراه داشته اند. گوگرد حتی در مقادیر اندک، به موتور خودرو آسیب می رساند و هنگام احتراق، گازهای سمی و اسیدی تولید می کند که موجب آلودگی شدید هوا، تهدید سلامت انسان ها و آسیب به محیط زیست می شود. برای رفع این مشکل، فرآیند های سولفورزدا توسعه یافته اند که میزان گوگرد موجود در سوخت را به طور چشمگیری کاهش می دهند.
تاثیر سولفورزدا بر کیفیت سوخت چنان تعیین کننده است که امروزه تمامی کشور های پیشرفته، مقررات سخت گیرانه ای برای حداکثر میزان مجاز گوگرد در بنزین و گازوئیل تعیین کرده اند.امروزه نمی توان کیفیت سوخت را فقط با عدد اکتان ارزیابی کرد. گوگرد یکی از اصلی ترین عوامل مخل کیفیت واقعی سوخت به شمار می رود. تاثیر سولفورزدا بر کیفیت سوخت فراتر از کاهش بوی نا مطبوع گازوئیل یا روشن تر شدن رنگ بنزین است.
این فرآیند سبب پایداری سوخت، کاهش رسوب گذاری و در نتیجه کاهش هزینه های نگهداری برای رانندگان و حفظ محیط زیست می شود. شرکت های پالایشی سال ها متمادی است که سرمایه گذاری کلانی در فناوری های نوین سولفورزدا انجام داده اند. چون اطلاع دارند مصرف کنندگان برای سوختی که هم از آنها محافظت می کند، حاضرند هزینه بیشتری پرداخت کنند.در سال های اخیر، پیشرفت های چشمگیری در روش های سولفورزدا رخ داده که هزینه های تولید را کاهش و بازدهی را افزایش داده است.
تاثیر سولفورزدا بر کیفیت سوخت دیگر یک الزام زیست محیطی نیست، بلکه به مزیت رقابتی مهم برای پالایشگاه ها و کشور ها تبدیل شده است. کشوری که قادر به تولید سوخت فوق تمیز باشد، نه تنها می تواند خودروهای مدرن و گران قیمت را آسان تر وارد کند، بلکه گردشگران بیشتری جذب می نماید و جایگاه بهتری در تجارت جهانی به دست می آورد.
سولفورزدایی چیست؟
سولفورزدایی در واقع یعنی جدا سازی گوگرد از مولکول های سوخت پیش از رسیدن آن به جایگاه های عرضه. گوگرد در نفت خام به صورت ترکیبات پیچیده ای نظیر تیوفن، بنزوتیوفن و دی بنزوتیوفن وجود دارد که حذف آن ها فرآیندی دشوار است. در روش سنتی که همچنان در برخی نقاط جهان کاربرد دارد، از هیدروژن و کاتالیزور های ویژه در شرایط دما و فشار بالا استفاده می شود تا پیوندهای گوگرد شکسته شده و به گاز هیدروژن سولفید تبدیل گردد که این فرآیند که با نام هیدرو دسولفوریزاسیون شناخته می شود.
تاثیر سولفورزدا بر کیفیت سوخت از همین نقطه آغاز می شود. زیرا هرچه میزان گوگرد کمتر باشد، سوخت خالص تر، پایدارتر و سازگارتر با فناوری های نوین موتور ها و سیستم های کنترل آلایندگی خواهد بود. امروزه تمامی پالایشگاه های بزرگ جهان از این روش یا نسخه های پیشرفته تر آن بهره می برند. صنعت پالایش بر یک روش واحد متوقف نشده است. در سال های اخیر، روش های نوینی نظیر اکسیداتیو دسولفوریزاسیون و بیو دسولفوریزاسیون توسعه یافته اند.
در روش اکسیداتیو، ترکیبات گوگرد دار با کمک اکسیدکننده های قوی به سولفوکسید و سولفون تبدیل می شوند که به راحتی با حلال یا جذب سطحی قابل جداسازی هستند. بیو دسولفوریزاسیون با استفاده از باکتری های خاصی انجام می گیرد که گوگرد را مصرف می کنند که روشی سبز و سازگار با محیط زیست است و هم اکنون در مرحله نیمه صنعتی قرار دارد، اما آینده ای درخشان پیش رو دارد.
دستیابی به سوختی که تاثیر سولفورزدا بر کیفیت سوخت در آن به طور کامل نمایان باشد و سلامت موتور و کاتالیزور های اگزوز را تضمین کند. هر منطقه از جهان بسته به ویژگی های نفت خام خود، چالش متفاوتی در سولفورزدا تجربه می کند. برای نمونه، نفت خام خاورمیانه گوگرد بالایی دارد و نیازمند واحد های قدرتمند هیدرو دسولفوریزاسیون است، در حالی که نفت دریای شمال به دلیل گوگرد پایین، با فرآیندهای سبک تر نیز قابل تصفیه است.
این تفاوت ها سبب شده پالایشگاه های مختلف جهان از تجهیزات متفاوتی برخوردار باشند و هزینه تمام شده سوخت در مناطق گوناگون متفاوت باشد. اما هدف نهایی همه این واحد ها به سمت تولید سوختی که تاثیر سولفورزدا بر کیفیت سوخت در آن به حداکثر ممکن برسد و رضایت مصرف کننده و سازمان های حفاظت محیط زیست را همزمان جلب نماید، می باشد.
اهمیت سولفورزدا بر کیفیت سوخت
هنگامی که گوگرد در سوخت به میزان بالا وجود داشته باشد، طی فرآیند احتراق به دی اکسید گوگرد و تری اکسید گوگرد تبدیل می شود که با رطوبت موجود در هوا، اسید سولفوریک تولید می کنند که عامل اصلی در ایجاد باران اسیدی است و به جنگل ها، دریاچه ها، خاک و حتی بناهای تاریخی آسیب جدی وارد می سازد. کاهش گوگرد در سوخت به طور مستقیم انتشار این گاز های سمی را کاهش داده و در نتیجه، بیماری های تنفسی، آسم، بیماری های قلبی و حتی سرطان ریه در کلان شهرها به شکل چشمگیری کم می شود.
در نتیجه، تاثیر سولفورزدا بر کیفیت سوخت فراتر از عملکرد خودرو است و به سلامت میلیون ها انسانی مرتبط می شود که در شهرهای بزرگ زندگی می کنند. این کاهش مرگ و میر سالانه میلیارد ها دلار در هزینه های درمانی و بهداشت عمومی کشورها صرفه جویی ایجاد می کند. از سوی دیگر، خودروسازان برای رعایت استاندارد های سخت گیرانه آلایندگی نظیر یورو ۶ یا استاندارد های آژانس حفاظت محیط زیست ایالات متحده، ناگزیر به استفاده از کاتالیزور های پیشرفته و فیلترهای ذرات هستند که به شدت نسبت به گوگرد حساسیت دارند.
حتی مقدار اندک گوگرد می تواند سطح کاتالیزور را مسموم کند و کارایی آن را به شدت کاهش دهد. تاثیر سولفورزدا بر کیفیت سوخت به وضوح در این مرحله آشکار می شود. زیرا بدون سوخت پاک، هیچ فناوری پیشرفته کنترل آلایندگی کارایی واقعی نخواهد داشت. به همین دلیل، در کشورهای پیشرفته، استانداردهای گوگرد سوخت و استانداردهای خودرویی به طور هم زمان بسیار سخت گیرانه تر شده اند و موفقیت یکی بدون دیگری ممکن نیست و این هماهنگی سبب شده خودرو های مدرن پاک باشند.
کاهش گوگرد، پایداری خود سوخت را نیز افزایش می دهد و از رسوب گذاری و فساد زودرس آن در مخازن و انبارها جلوگیری می کند. این امر برای شرکت های توزیع و جایگاه های سوخت اهمیت بسیار دارد، زیرا هزینه های پاک سازی و دورریزی سوخت فاسد به شدت کاهش می یابد. تاثیر سولفورزدا بر کیفیت سوخت را می توان از زوایای گوناگون بررسی کرد ازجمله سلامت عمومی، حفاظت از محیط زیست، عملکرد فناوری های خودرویی و صرفه اقتصادی بلند مدت. تمامی این عوامل یک چرخه مثبت تشکیل می دهند که هرچه گوگرد کمتر باشد، سود همگانی بیشتر خواهد بود.
تاثیر سولفورزدا بر کیفیت سوخت و کاهش آلودگی
هنگامی که گوگرد از سوخت حذف می شود، کاتالیزور موجود در ماشین دیگر نیازی به مقابله مداوم با اکسیدهای گوگرد ندارد و می تواند تمام ظرفیت خود را صرف تبدیل هیدروکربن های نسوخته و مونوکسید کربن کند. در نتیجه پاکیزگی چشمگیر خروجی اگزوز و کاهش تا ۹۰ درصدی ذرات ریز دوده حاصل می گردد. در شهرهایی مانند لس آنجلس یا دهلی که پیش تر در مه دود غرق بودند، پس از اجباری شدن سوخت کم گوگرد، تعداد روزهای دارای هوای پاک چندین برابر شده است.
تاثیر سولفورزدا بر کیفیت سوخت و نقش آن در کاهش آلودگی در همین نقطه آشکار می شود. تغییری در پالایشگاه که زندگی میلیون ها انسان را دگرگون می کند. امروزه در بسیاری از شهر های اروپا، دید افقی به چندین ده کیلومتر رسیده و کودکان این مناطق دیگر با آسم های مزمن بزرگ نمی شوند. یکی از خطرناک ترین آلاینده ها که با گوگرد مرتبط است، ذرات ثانویه سولفات هستند. این ذرات زمانی شکل می گیرند که دی اکسید گوگرد در جو با آب و اکسیژن واکنش دهد و به دلیل اندازه بسیار کوچک، به ریه نفوذ کرده و مشکلات قلبی-عروقی نیز ایجاد می کنند.
علاوه بر هوا، آب و خاک نیز از سولفورزدا بهره مند می شوند. با کاهش باران اسیدی، خاک کشاورزی دیگر اسیدی نشده و جنگل ها احیا می گردند و رودخانه ها دوباره میزبان ماهی ها می شوند. در منطقه اسکاندیناوی که دهه ها از باران اسیدی آسیب دیده بود، پس از کاهش شدید گوگرد در سوخت سراسر اروپا، دریاچه هایی که مرده بودند، بار دیگر جان گرفتند. بنابراین، تاثیر سولفورزدا بر کیفیت سوخت و نقش آن در کاهش آلودگی تنها به دود خودرو محدود نمی شود و کل اکوسیستم کره زمین از آن سود می برد و نسل های آینده هوای پاک تری برای تنفس خواهند داشت.
سولفورزدا چگونه بر کارایی موتور خودرو اثر میگذارد
گوگرد هنگام احتراق، ترکیبات اسیدی تولید می کند که به تدریج به رینگ، پیستون، سوپاپ ها و سایر اجزای فلزی موتور آسیب زده و موجب خوردگی می شود. در موتور های قدیمی شاید این آسیب چندان محسوس نبود، زیرا فواصل سرویس کوتاه بود، اما در موتور های مدرن که برای پیمایش ۳۰۰ تا ۴۰۰ هزار کیلومتر طراحی شده اند، حتی مقدار اندک اسید می تواند عمر مفید موتور را به نصف کاهش دهد. با حذف گوگرد، این خوردگی به صفر می رسد و قطعات مکانیکی دیرتر فرسوده می شوند.
تاثیر سولفورزدا بر کیفیت سوخت در این زمینه به صورت افزایش قابل توجه دوام و طول عمر موتور نمایان می گردد و رانندگان می توانند با اطمینان کامل مسافت های طولانی را طی کنند. شرکت های خودرو سازی اکنون با اعتماد بیشتری ضمانت نامه های طولانی مدت ارائه می دهند و نیاز به باز کردن و تعمیر اساسی موتور به ندرت پیش می آید.
انژکتورهای مدرن دارای سوراخ های بسیار ریز هستند که با رسوبات گوگردی به سرعت مسدود می شوند و منجر به افت قدرت و افزایش مصرف سوخت می گردند. هنگامی که سوخت پاک باشد، انژکتور ها سال ها مانند روز اول کار می کنند و موتور همواره در بهترین شرایط خود باقی می ماند. بسیاری از رانندگانی که از سوخت کم گوگرد استفاده کرده اند، اعلام کرده اند که شتاب خودرو بهبود یافته و دور موتور نرم تر شده است.
بنابراین می توان نتیجه گرفت، تاثیر سولفورزدا بر کیفیت سوخت نه تنها سلامت موتور را تضمین می کند، بلکه لذت و کیفیت رانندگی را نیز به طور محسوس افزایش می دهد و حتی صدای موتور یکدست تر می شود.در موتورهای دیزلی که مشکل دوده و ذرات معلق به طور طبیعی بیشتر است، تاثیر سولفورزدا بر کیفیت سوخت آشکارتر است. با کاهش گوگرد، احتراق کامل تر انجام شده و تولید دوده به شدت کاهش می یابد و فیلتر ذرات به مراتب دیرتر پر می شود در نتیجه، نیاز به فرآیند احیای فعال کاهش یافته و مصرف سوخت اضافی برای پاک سازی فیلتر به حداقل می رسد.
رانندگان کامیون هایی که پیش تر هر ۵۰ هزار کیلومتر ناچار به تمیز کردن دستی فیلتر بودند، اکنون می توانند تا ۳۰۰ هزار کیلومتر بدون مشکل رانندگی کنند. در واقع سولفورزدا نه تنها موتور را بادوام تر می سازد، بلکه هزینه های نگهداری و رانندگی را به طور قابل توجهی کاهش داده است. شرکت های حمل و نقل اکنون با اطمینان بیشتری می توانند قرارداد های بلند مدت منعقد کنند و وسایل نقلیه سنگین دیگر به دفعات در تعمیرگاه متوقف نمی شوند و خواب سرمایه شرکت ها شدیدا کاهش یافته است.
سولفورزدایی و کاهش هزینه های نگهداری موتور
یکی از بزرگ ترین هزینه های مالکان خودرو، تعویض روغن موتور است. هنگامی که گوگرد در سوخت بالا باشد، اسید های ناشی از احتراق به سرعت روغن را تخریب می کنند و راننده ناچار است هر ۵ هزار کیلومتر روغن را تعویض کند. اما با استفاده از سوخت کم گوگرد، روغن تا ۱۵ تا ۲۰ هزار کیلومتر کیفیت اولیه خود را حفظ می کند و این امر صرفه جویی قابل توجهی در هزینه های جاری ایجاد می کند.
بسیاری از شرکت های حمل و نقل پس از تغییر به سوخت استاندارد یورو ۵ گزارش داده اند که هزینه های روغن و فیلتر تا ۴۰ درصد کاهش یافته است. در واقع تاثیر سولفورزدا بر کیفیت سوخت به صورت مستقیم به پول تبدیل می شود و هر لیتر سوخت پاک، چندین برابر قیمت خود سود اقتصادی بازمی گرداند. یک خانوار می تواند سالانه چندین میلیون تومان در این بخش صرفه جویی کند و این مبلغ را به نیازهای مهم تر اختصاص دهد.
با حذف خوردگی رینگ، سیلندر و سوپاپ، موتور برای سال ها نیازی به باز شدن و اورهال ندارد. در برخی ناوگان اتوبوسرانی شهر ها که به سوخت کم گوگرد روی آورده اند، میانگین عمر مفید موتور از ۵۰۰ هزار کیلومتر به بیش از یک میلیون کیلومتر افزایش یافته و هزینه اورهال نصف شده است. این آمار نشان می دهد که سولفورزدا تبدیل به یک اقدام سرمایه گذاری بلند مدت برای هر مالک خودرو شده است که قصد دارد سال ها بدون دغدغه از وسیله نقلیه خود استفاده کند.
شرکت های تاکسیرانی اکنون خودرو های خود را با فواصل بسیار طولانی تر تعویض می کنند و رانندگان شخصی دیگر از هزینه های سنگین تعمیرگاه نگران نیستند. در خودرو های مدرن که مجهز به شمار زیادی سنسور و سیستم های الکترونیکی پیشرفته هستند، گوگرد می تواند به سنسور اکسیژن و کاتالیزور آسیب برساند و هر بار روشن شدن این چراغ به معنای هزینه های چند میلیون تومانی دیاگ و تعمیر است. اما با سوخت پاک، این سنسورها سال ها بدون نقص کار می کنند و راننده دیگر با اضطراب روشن شدن چراغ چک رانندگی نمی کند. تاثیر سولفورزدا بر کیفیت سوخت آرامش خاطر و اطمینان خاطر به ارمغان می آورد.
جمع بندی
سولفورزدا دیگر یک گزینه یا انتخاب اختیاری نیست بلکه ضرورتی حیاتی برای دنیا امروز و آینده به شمار می رود. از هوایی که تنفس می کنیم تا موتوری که هر روز با آن حرکت می کنیم، همه از حذف گوگرد بهره مند می شوند. تاثیر سولفورزدا بر کیفیت سوخت تنها در آزمایشگاه یا اسناد نیست و در خیابان های پاک تر، بیمارستان های خلوت تر، موتورهای بادوام تر به طور کامل احساس می شود.
کشور هایی که زودتر این مسیر را پیموده اند، اکنون نه تنها از هوای سالم تر برخوردارند، بلکه خودرو های پیشرفته تری در خیابان هایشان تردد می کنند و اقتصاد شان نیز از کاهش هزینه های درمانی و تعمیراتی سود قابل توجهی برده است. فناوری های نوین در حال ارزان تر و سازگارتر کردن فرآیند سولفورزدا هستند و به زودی حتی کشورهایی که نفت خام سنگین و پرگوگرد دارند نیز قادر به تولید سوخت فوق پاک خواهند بود.
این پیشرفت به معنای کاهش روز افزون شکاف میان کشورهای پیشرفته و در حال توسعه در زمینه کیفیت سوخت است و همه مردم جهان می توانند از مزایای آن بهره مند شوند. تاثیر سولفورزدا بر کیفیت سوخت همچون اثر دومینو عمل می کند و با حذف گوگرد، همه موارد از جمله سلامت عمومی، محیط زیست، عملکرد خودرو و حتی آرامش روانی بهبود می یابد.
هر بار که باک خودروی خود را با سوختی پر می کنید که میزان گوگرد آن کمتر از ۱۰ پی پی ام است، باید در نظر داشت که تنها بنزین یا گازوئیل خریداری نشده است بلکه آینده ای بهتر برای فرزندان تامین و تضمین شده است و این همان چیزی است که تاثیر سولفورزدا بر کیفیت سوخت را به یکی از مهم ترین دستاورد های بشری در قرن حاضر تبدیل کرده است. تاثیر سولفورزدا بر کیفیت سوخت، کلیدی ترین عامل برای داشتن هوایی پاک تر، موتوری سالم تر، هزینه های کمتر و آینده ای بهتر برای همه ما است.

